Hùm Thiêng Yến Thế, tên gọi của kịch bản, chính là biểu tượng của Hoàng Hoa Thám, vị thủ lĩnh của nhân dân, được nhân dân tin tưởng và ngưỡng mộ. Tác phẩm được nhạc sĩ Nguyễn Cường chuyển thể cho vở nhạc kịch Hùm Thiêng Yên Thế. Sự kiện ra mắt của cuốn kịch bản văn học và trình diễn vở nhạc kịch liên quan đến trang sử vẻ vang của khởi nghĩa Yên Thế là dấu ấn tích cực, mang lại cho công chúng những giá trị lịch sử dân tộc qua một ngôn ngữ nghệ thuật vừa truyền thống, vừa hiện đại.
Tới dự buổi gặp mặt đầu xuân có sự hiện diện của các vị đại biểu, khách quí: nhà sử học Dương Trung Quốc; nhạc sĩ Cát Vận; nhạc sĩ Đặng Nhất Mai; nhạc sĩ Võ Cường; đại diện ê kíp sáng tạo Tổng Đạo diễn Hồng Hoa, nhạc sĩ Nguyễn Cường, biên đạo Trần Đức, các diễn viên cùng nhiều phóng viên các cơ quan thông tấn báo chí ở Trung ương và Hà Nội.
Buổi gặp mặt đầu xuân diễn ra gồm hai phần: Phần đầu là những chia sẻ của nhạc sĩ Nguyễn Cường, nhà sử học Dương Trung Quốc và nhạc sĩ Cát Vận về những giá trị của khởi nghĩa Yên Thế và cuốn kịch bản văn học, ca kịch Hùm Thiêng Yên Thế. Phần hai, các đại biểu, khách quí được ban tổ chức mời tham dự buổi tập vở nhạc kịch Hùm Thiêng Yên Thế của các nghệ sĩ, diễn viên.
Kịch bản Hùm Thiêng Yên Thế gồm có 6 chương và 16 cảnh: Chương I: Lời thề, chương II: Đối đầu, chương III: Nhập gia tùy tục, chương IV: Nước non Yên Thế, chương V: Trăng sáng Phồn Xương, chương VI: Sóng dậy sông Hồng. Nói về quá trình xây dựng kịch bản Hùm Thiêng Yên Thế, nhà biên kịch Hồng Hoa chia sẻ:
“Kịch bản Hùm Thiêng Yên Thế là một dự án mà ê kíp của chúng tôi đã theo đuổi, ấp ủ và xây dựng đến nay hoàn thành là 6 năm. Đây là một lời tri ân, cảm tạ đến vị thủ lĩnh Hoàng Hoa Thám và các nghĩa sĩ nhân dịp kỷ niệm 142 năm cuộc khởi nghĩa Yên Thế. Đây cũng là lời hẹn của ê kíp chúng tôi đối với tỉnh Bắc Giang trước đây và nay là tỉnh Bắc Ninh.
Với Hùm Thiêng Yên Thế, năm 2024, chúng tôi đã về Phồn Xương, Yên Thế và rất xúc động trước cuộc khởi nghĩa Yên Thế cũng như những giá trị của khởi nghĩa này đối với hậu thế. Chúng tôi đã hẹn cùng với nhau sẽ làm vở ca kịch Hùm Thiêng Yên Thế và tôi đã bắt tay viết cuốn kịch bản này. Sau đó, từ cuốn kịch bản này, nhạc sĩ Nguyễn Cường đã viết thành vở nhạc kịch.
Tôi nghĩ rằng: Với bề dày lịch sử của cuộc khởi nghĩa Yên Thế cũng như tất cả những giá trị, sự kiện dài như vậy, chúng tôi với tinh thần của người hậu thế muốn chắt lọc lại những gì dễ nhớ, gần gũi nhất vừa có giá trị về mặt quân sự cũng như giá trị về đời sống xã hội của một thời kỳ trước khi có Đảng để hậu thế sau này, đặc biệt là các bạn trẻ bây giờ thời kỳ công nghệ số ít tiếp cận một sự kiện dài như vậy hiểu về nó. Như nhà sử học Dương Trung Quốc đã viết trong cuốn giới thiệu: “Tập kịch bản rất mỏng này chứa đựng một đề tài trọng đại của lịch sử cận đại Việt Nam. Và mặc dù rất mỏng nhưng nó hàm chứa, truyền tải được những giá trị của một cuộc khởi nghĩa kéo dài trong suốt 30 năm”.
Nhà sử học Dương Trung Quốc chia sẻ về ấn tượng khi tiếp xúc với kịch bản Hùm Thiêng Yên Thế của nhà biên kịch Hồng Hoa:
“Khi mà đọc kỹ kịch bản tôi thấy điều quyết định cho thành công của vở nhạc kịch đó là tìm thấy những nét tiêu biểu nhất của nhân vật, sự kiện, diễn biến quan trọng nhất. Ngoài tính tiêu biểu, ở đây còn có tính hư cấu nữa. Đặc biệt là nó được thể hiện bằng ngôn ngữ nghệ thuật rất hiện đại, kinh điển của Thế giới nhưng lại mang ngôn ngữ nghệ thuật bản địa của Việt Nam.”
Vở ca kịch Hùm Thiêng Yên Thế đã được ê kíp sáng tạo của nhạc sĩ Nguyễn Cường ấp ủ và dày công sáng tác trong 6 năm. Kể từ năm 2019 nhạc sĩ đã về với Yên Thế, tới cuối năm 2024 đã hoàn thành tác phẩm. Vở ca kịch mang đậm chất liệu âm nhạc dân gian, được xây dựng theo phong cách ca kịch, tính bác học của thế giới.
Nhạc sĩ Nguyễn Cường chia sẻ đôi điều về âm nhạc của vở nhạc kịch này:
“Âm nhạc của vở nhạc kịch được sản xuất bằng phần mềm làm nhạc với âm thanh của hộp tiếng, làm nhạc giao hưởng, thu thanh hợp ca. Như vậy, trong vở nhạc kịch này, tôi chỉ cần 5 diễn viên chính, còn diễn viên quần chúng là các em sinh viên và có đạo diễn múa. Đây là phương án ít chi phí, ngắn gọn, dễ dàng nhất để đưa tác phẩm đến với công chúng.
Ngoài ra, âm nhạc của vở nhạc kịch còn mang đậm chất nhạc dân gian, với phần mở màn là cảnh anh xẩm cầm đàn nhị hát “Đất này là đất cụ Đề - Tây đến thì có tây về thì không”. Và trong tác phẩm còn có sử dụng nhạc Ca trù, Chèo, hát Xẩm, Quan Họ, Sli – Lượn của người Tày Nùng, vì cuộc khởi nghĩa có rất nhiều đồng bào dân tộc tham gia vào nghĩa quân. Bởi vậy, ở đoạn vui hội chiến thắng có cả đồng bào dân tộc hát Sli – Lượn. Tính bác học, chặt trẽ của tác phẩm được thể hiện ở cấu trúc và sự vận động hòa thanh của tác phẩm.”
Một vài hình ảnh buổi tập vở ca kịch Hùm Thiêng Yên Thế của các nghệ sĩ, diễn viên.
Có thể khẳng định cuốn kịch bản văn học và ca kịch Hùm Thiêng Yên Thế của biên kịch Hồng Hoa và nhạc sĩ Nguyễn Cường không chỉ hàm chứa, truyền tải được những giá trị của một cuộc khởi nghĩa Yên Thế kéo dài trong suốt 30 năm, tôn vinh giá trị văn hóa dân tộc, cảm tạ, tri ân vị thủ lĩnh Hoàng Hoa Thám cùng các nghĩa sĩ mà còn là món ăn tinh thần đầy ý nghĩa trong dịp kỷ niệm 142 năm cuộc khởi nghĩa Yên Thế./.
