Sự biến chuyển nhịp điệu độc đáo: Từ trầm lắng đến quật cường
PV: Thưa nhạc sĩ, vì sao anh lại lựa chọn chuyển từ nhịp 4/4 trầm lắng sang nhịp 2/4 rộn ràng ở đoạn viết về chị Võ Thị Sáu, rồi quay về nhịp 4/4 ở đoạn kết?
Nhạc sĩ Tào Khánh Hưng: Tôi xây dựng Lửa thiêng Côn Đảo không chỉ như một lời tưởng niệm hay tiếc thương đơn thuần, mà là một hành trình cảm xúc có khởi đầu, có cao trào và sự thăng hoa.
Phần đầu bài hát viết ở nhịp 4/4 với tiết tấu chậm, gợi hình ảnh những bước chân lặng lẽ đến Nghĩa trang Hàng Dương giữa đêm tĩnh mịch:
"Đêm Côn Đảo, sóng ru bờ đá / Gió ngàn năm còn gọi tên người / Khói hương bay giữa trời Hàng Dương / Đất nước âm thầm tri ân..."
Tuy nhiên, khi nhắc đến Anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu, tôi chủ động đổi sang nhịp 2/4. Nhịp 2/4 mang tính hành khúc dứt khoát, tạo luồng sinh khí mới. Chị Sáu không hiện lên qua nỗi đau ngã xuống, mà đứng đó với khí phách hiên ngang của một nữ chiến sĩ bước đi giữa bình minh đỏ. Từ chính pháp trường nghiệt ngã, chị đã bước vào sự bất tử.
Đến phần kết, ca khúc trở lại nhịp 4/4 để cảm xúc tự lắng xuống. Đó không còn là niềm bi ai mà là sự thanh thản, thiêng liêng với điệp khúc "Một Việt Nam sáng mãi tự hào" vang lên tráng lệ.
Nhạc sĩ Tào Khánh Hưng thắp hương tri ân các anh hùng liệt sĩ tại Côn Đảo
"Tuổi đôi mươi như mùa hoa trắng": Khai thác góc nhìn đời thường của người anh hùng
PV: Hình tượng chị Võ Thị Sáu đã quá quen thuộc trong âm nhạc. Anh làm thế nào để tạo ra nét vẽ mới mẻ cho nhân vật này?
Nhạc sĩ Tào Khánh Hưng:Trước khi trở thành một biểu tượng anh hùng, chị Sáu từng là một cô gái tuổi đôi mươi với vẻ đẹp đời thường, trong sáng. Đó là góc nhìn tôi muốn khai thác:
"Đêm Hàng Dương trăng rơi rất nhẹ / Tên chị Sáu còn sáng giữa trời / Tuổi đôi mươi như mùa hoa trắng / Vẫn hiên ngang trước họng súng quân thù..."
"Mùa hoa trắng" gợi sự thuần khiết, tinh khôi của tuổi trẻ nhưng cũng là biểu tượng của sự bất tử. Còn "bình minh đỏ" không chỉ là sự bắt đầu của một ngày mới, mà là bình minh của độc lập, của lý tưởng cách mạng.
Về giai điệu, tôi tránh các quãng nhạc bi lụy, thay vào đó dùng nhiều đường nét tiến dần lên cao để tạo sức nâng tinh thần. Đó là hình ảnh một người con gái dịu dàng nhưng mang ý chí rực cháy.
Bừng sáng không gian âm nhạc bằng kỹ thuật hòa âm
PV: Là người sáng tác, anh đã xử lý màu sắc hòa âm ra sao để hướng người nghe đến niềm tin thay vì bi thương?
Nhạc sĩ Tào Khánh Hưng:Âm nhạc cách mạng ngày nay không nên chỉ dừng ở việc kể lại nỗi đau, mà phải chuyển hóa nỗi đau đó thành sức mạnh tinh thần.
Ở phần đầu, khi ca từ nhắc về dấu xiềng xích hay hình ảnh "mẹ bạc đầu ngóng đợi", hòa âm thiên về gam Thứ với các khoảng trống sâu lắng. Nhưng ngay sau đó, khi bước sang câu "Từ máu xương đất này nở hoa kết trái", hòa âm lập tức mở rộng sang gam Trưởng, kết hợp cùng dàn dây và kèn đồng để tạo cảm giác bừng sáng.
Sự chuyển biến này diễn ra tự nhiên như ánh bình minh xua tan màn đêm. Dân tộc Việt Nam có thể trải qua đau thương, nhưng chưa bao giờ gục ngã.
Trải nghiệm tâm linh giữa đêm Hàng Dương
PV: Những hình ảnh "sóng ru bờ đá", "trăng rơi rất nhẹ" được lấy cảm hứng từ đâu, thưa anh?
Nhạc sĩ Tào Khánh Hưng: Đó là những rung động trực tiếp khi tôi viếng Nghĩa trang Hàng Dương vào ban đêm.Ban ngày, nhìn từ trên cao, Côn Đảo đẹp như một viên ngọc xanh mướt. Nhưng khi đêm xuống, không gian nơi đây mang một vẻ linh thiêng rất khó tả: tiếng sóng vỗ vào bờ đá, gió rì rào qua hàng dương, hương trầm quyện trong không khí và ánh trăng phủ nhẹ lên từng phần mộ. Lịch sử như đang hiện hữu ngay trước mắt.
Chính cảm xúc thực tế ấy đã dẫn dắt tôi đặt bút viết nên ca từ. Tôi không cố miêu tả Côn Đảo như một danh lam thắng cảnh, mà muốn tái hiện một không gian tâm linh – nơi mỗi bước chân đều khiến chúng ta phải sống chậm lại và biết trân trọng hơn giá trị của hòa bình.
Nhạc sĩ Tào Khánh Hưng đẫn đầu đoàn công tác của Báo Xây dựng ra viếng tại Nghĩa trang Hàng Dương
Khát vọng truyền lửa cho thế hệ trẻ
PV: Thông qua "Lửa thiêng Côn Đảo", thông điệp lớn nhất anh muốn gửi tới thế hệ trẻ hôm nay là gì?
Nhạc sĩ Tào Khánh Hưng: Tôi muốn các bạn trẻ hiểu rằng: Hòa bình không phải là điều tự nhiên sẵn có. Mỗi nhịp sống bình yên hôm nay đều được đánh đổi bằng máu xương và tuổi xuân của biết bao thế hệ đi trước.
Tuy nhiên, tri ân không chỉ là dâng một nén hương hay cúi đầu tưởng niệm. Sự tri ân lớn nhất là sống sao cho xứng đáng: học tập tốt, lao động sáng tạo, có trách nhiệm với cộng đồng và giữ gìn chủ quyền Tổ quốc.
Ca khúc khép lại bằng ba lần lặp lại câu hát "Một Việt Nam sáng mãi tự hào". Đó là lời khẳng định: từ ngọn lửa bất diệt nơi Côn Đảo, tinh thần Việt Nam sẽ luôn được tiếp nối, để đất nước vững bước trên con đường phát triển và hội nhập.
PV: Xin cảm ơn nhạc sĩ về cuộc trò chuyện!
