Nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn (Ảnh st)
Hình tượng bông sen: Từ ca dao đến biểu tượng Quốc hoa
Trong dòng chảy âm nhạc cách mạng, hình ảnh Bác Hồ luôn gắn liền với những đóa sen ngát hương. Chia sẻ về lý do chọn chủ đề này, Nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn cho biết ông luôn tâm đắc với bài ca dao "Trong đầm gì đẹp bằng sen/Lá xanh, bông trắng lại chen nhị vàng/Nhị vàng, bông trắng, lá xanh/Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn." cùng những câu thơ bất hủ của nhà thơ Bảo Định Giang: "Tháp Mười đẹp nhất bông sen/ Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ".
Từ những năm 1960, những giai điệu của nhạc sĩ Trần Kiết Tường (trong bài hát Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người) qua giọng hát của NSND Quốc Hương tại chiến trường đã khắc sâu vào tâm trí ông sự trang trọng và sâu lắng của điệu hò Đồng Tháp. Với Nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn, bông sen chính là biểu tượng của Quốc hoa, là hiện thân cho nhân cách giản dị mà vĩ đại của Người.
Nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn (Ảnh st)
Sự kết hợp giữa dân ca Nam Bộ và cấu trúc Rondo cổ điển
Tiếp nối thành công của tác phẩm nổi tiếng Dấu chân phía trước (1981) lời thơ Hồ Thi Ca, Nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn đã dồn tâm huyết cho tác phẩm hợp xướng thứ hai mang tên Bông Sen. Điểm đặc biệt của tác phẩm này chính là sự vận dụng sáng tạo các chất liệu âm nhạc truyền thống vào thể loại khí nhạc hoành tráng.
Chất liệu âm nhạc: Tác phẩm khai thác và phát triển từ dân ca Nam Bộ và các vùng miền đồng bằng, tạo nên sự gần gũi, dung dị như chính con người của Bác.
Cấu trúc tác phẩm: Thay vì những cấu trúc phức tạp, nhạc sĩ sử dụng hình thức Rondo cổ điển gồm 5 phần, cùng phần mở đầu và kết (Coda).
Triết lý nghệ thuật: Mỗi phần của bản hợp xướng tựa như một "cánh sen", kết nối với nhau qua các đoạn chuyển (episode) để tái hiện hành trình lịch sử của Người: từ ngày ra đi tìm đường cứu nước, gặp gỡ tư tưởng Lênin, xây dựng căn cứ kháng chiến đến ngày lãnh đạo toàn dân giành thắng lợi hoàn toàn.
Nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn (Ảnh st)
Thông điệp trong kỷ nguyên mới
Qua bản hợp xướng này, Nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn không chỉ muốn khắc họa chân dung một "Người mở đường" mà còn là người dẫn dắt con đường cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.
Trong bối cảnh đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình giàu mạnh và hiện đại, nhạc sĩ tin rằng tư tưởng và đạo đức của Bác vẫn luôn hiện hữu trong mỗi bước đi, mỗi việc làm của mỗi người dân Việt Nam.
Bản hợp xướng "Bông Sen" hiện đã được các nghệ sĩ của Ban Văn học Nghệ thuật Âm nhạc (VOV3) – Đài Tiếng nói Việt Nam dàn dựng và thể hiện xuất sắc, góp phần lan tỏa những giá trị tinh thần bất diệt của Chủ tịch Hồ Chí Minh qua ngôn ngữ âm nhạc.
Thực hiện: Xuân Kỳ
Chương trình Âm nhạc với cuộc sống – Đài TNVN
